“God is aan het werk in de Schrift en de geschiedenis”, verwoordt prof.dr. Gie Vleugels de achterliggende overtuiging bij de uitgave van de nieuwe Studiebijbel in perspectief. Eind november 2009 werd dit nieuwe naslagwerk aan de Theologische Universiteit Apeldoorn gepresenteerd. De studiebijbel werd geschreven vanuit een ‘heilshistorisch’ perspectief.

“De studiebijbel is geschreven met de bedoeling om de kerken te dienen”, vertelt Vleugels, lid van de redactieraad. “Hij is samengesteld vanuit wat je zou kunnen noemen een binnenperspectief. Dat wil zeggen, de auteurs van de inleidingen, encyclopedisch materiaal en toelichtingen willen Gods Woord bevestigen en verklaren vanuit een geloofshouding en vanuit eerbied en ontzag voor de Bijbel. We geloven dat het Oude en Nieuwe Testament een door God gewild geheel zijn en daarmee een authentiek verslag zijn van Gods relatie met de mensheid.”

De Studiebijbel in perspectief bevat de Bijbeltekst van De Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) uit 2004. De samenstellers hebben de Franse studiebijbel Bible d’étude Semeur als basis en als model gebruikt. Een achtkoppige redactieraad heeft deze Bible d’étude Semeur grondig herzien, vertaald en nieuwe artikelen toegevoegd. De redactieraad stond onder leiding van prof.dr. H.G.L. Peels (Christelijke Gereformeerde Kerken) en prof.dr. P.H.R. van Houwelingen (Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt). De overige redactieleden zijn onder meer afkomstig uit de Nederlands Gereformeerde Kerken, de Gereformeerde Bond en de Confessionele Vereniging binnen de Protestantse Kerk in Nederland en de Evangelische Kerk in België.

Discussie

De studiebijbel biedt naast de NBV-vertaling een apparaat met verwijzingen naar parallelle teksten en toelichting bij moeilijke gedeelten. “Bij alle toelichtingen op de bijbelvertaling vonden we het belangrijk dat deze in het verlengde van de Schrift liggen. De artikelen in de studiebijbel sluiten systematisch aan bij wat de Bijbel zelf aanreikt. De aanvullingen hebben als doel dat de lezer samenhang gaat zien in de hele Bijbel en elke tekst goed verstaat en kan toepassen.”

Bij ieder bijbelboek is een inleiding geschreven en in de verschillende thema-artikelen komen onder meer de heilige Geest, lofprijzing, heiliging en de heilsgeschiedenis aan de orde. “De inleidingen op de verschillende bijbelboeken zijn geen lijstjes van kritische bedenkingen bij de betrouwbaarheid van zo’n boek, maar handreikingen die de lezer op weg helpen bij het lezen van de tekst. Dat wil niet zeggen dat de inleidingen de hedendaagse theologische discussies uit de weg gaan”, legt Vleugels uit.

Vleugels geeft een voorbeeld met het bijbelboek Daniël. “De klassieke datering en auteurschap van het boek Daniël staan binnen de theologische wetenschap flink ter discussie. Maar in de inleiding wordt deze traditionele datering niet zomaar van de hand gedaan. De kritische opmerkingen worden genoemd, maar worden getoetst of naast andere conclusies binnen het bijbelwetenschappelijk onderzoek gelegd.”

De nieuwe studiebijbel heeft een andere doelgroep op het oog dan de NBV Studiebijbel die een jaar eerder verscheen. “De NBV Studiebijbel benadert de Schrift meer zakelijk objectief en geeft geen gelovige presentatie van de Schrift weer”, volgens Vleugels. “Omdat de authenticiteit en de betrouwbaarheid van de Schrift in de nieuwe studiebijbel niet steeds in vraag wordt gesteld, is deze Studiebijbel in Perspectief bemoedigend voor de geïnteresseerde, actief geëngageerde christen. De studiebijbel is bedoeld voor mensen die regelmatig in de Bijbel lezen en daar verder mee willen. Aan de andere kant worden de kritische vragen in de nieuwe studiebijbel wel genoemd en serieus genomen. Maar de redactie komt na een eerlijke weging en overweging van het bewijsmateriaal vaak tot andere conclusies dan meer sceptisch ingestelde bijbelwetenschappers.”

Dicteren

De redactie heeft haar best gedaan een balans te vinden tussen wetenschap en praktijk, tussen leren en geloven. “Maar het is geen handreiking voor devotie”, aldus Vleugels. “De studiebijbel wil het christelijke leven niet dicteren, maar de lezer informeren over wat je als gelovige lezer moeten weten over de Bijbel.”

De redactieraad is drie jaar bezig geweest met de Studiebijbel in Perspectief. In totaal hebben ongeveer vijftig deskundigen bijgedragen aan het samenstellen van dit naslagwerk. Prof.dr. Vleugels was naast redactieraadslid ook een van de auteurs van de verschillende thema-artikelen. Hij schreef het artikel: ‘De heilige Geest in het Oude en Nieuwe Testament’. Vleugels hoopt dat lezers door het artikel zullen ontdekken welke belangrijke rol de heilige Geest speelt in Gods plan met de wereld. De heilige Geest ‘is niet slechts telkens toevallig in de buurt als een passieve toeschouwer. De loop van het gebeuren is juist aan zijn aanwezigheid te wijten: God treed op in de wereldgeschiedenis door zijn Geest’, schrijft Vleugels. Vleugels noemt de eerste pinksterdag (Handelingen 2) het begin van het tijdperk van de Geest. Het is het tijdperk van de kerk en ‘de Geest bezielt deze gemeenschap’.

Studiebijbel in perspectief. Heerenveen: Uitgeverij Jongbloed, 2009. De studiebijbel beslaat 1872 pagina’s en kost ongeveer 79,50 euro. ISBN 978-90-6539-340-1.